در یکصدوپنجاه‌ونهمین جلسه کمیسیون توسعه پایدار شورای اسلامی شهر رشت، دکتر حاتم محمدی، روان‌شناس و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت، به‌سخن انداخت که نسل Z با نگاه دیجیتال، شبکه‌محور و هویت‌جو به شهر نگاهی متفاوت دارد؛ شهر را نه‌تنها به‌عنوان محل سکونت، بلکه به‌عنوان عرصهٔ تجربه، مشارکت اجتماعی و بازنمایی هویت فردی می‌داند. او بر ضرورت تبدیل الگوی مدیریت شهری از کنترل‌محوریت به مشارکت‌محوریت تأکید کرد، چرا که «نسل Z نیاز به دیده‌شدن و اثرگذاری در ساختارهای رسمی دارد».

با اشاره به پیشینه فرهنگی و سرمایه تاریخی رشت، محمدی ادعا کرد که شهر «اجازهٔ قابل توجهی برای جذب و فعال‌سازی مشارکت نسل جدید» دارد؛ روحیهٔ گفت‌وگو، تنوع فرهنگی و سابقهٔ کنشگری اجتماعی در رشت می‌تواند بستر مناسبی برای هم‌افزایی بین‌نسلی فراهم کند. اما او در عین این نگاه مثبت، به چالش‌هایی چون نرخ بیکاری، مهاجرت نخبگان و تعمیق شکاف‌های نسلی هشدار داد. فقدان سازوکارهای واقعی مشارکت، احتمالاً «به بی‌اعتمادی اجتماعی و کناره‌گیری نسل جوان از فرآیندهای تصمیم‌سازی شهری» منجر خواهد شد.

محمدی همچنین اشاره کرد که نسل Z در رشت همزمان با فرهنگ بومی و جریان‌های جهانی در ارتباط است؛ در صورت محدود ماندن نقش‌آفرینی در فضای عینی شهر، نسل جوان به ناچار به عرصهٔ مجازی می‌رسد، که این امر فاصلهٔ آن‌ها را از بدنهٔ رسمی مدیریت شهری افزایش می‌دهد. در ادامه، او ریشه بخشی از تنش‌های موجود را در تفاوت برداشت نسلی از مفاهیمی چون «نظم» و «مشارکت» دانست: نسل‌های پیشین نظم را در چارچوب تبعیت تعریف می‌کردند، در حالی‌که نسل Z آن را در بستر تعامل، شفافیت و گفت‌وگو معنا می‌کند.

این پژوهشگر اجتماعی تأکید کرد که مدیریت شهری ناگزیر از پذیرش یک تغییر پارادایم است؛ از رویکرد کنترل‌محور به الگوی توانمندساز و مشارکت‌محور. به‌نظر او، «شنیدن پیش از قضاوت» و به‌رسمیت شناختن حق اظهار نظر نسل جوان، پیش‌شرط شکل‌گیری سرمایه اجتماعی پایدار در شهر است.

به منظور بهره‌گیری از ظرفیت نسل جدید در مسیر توسعه پایدار شهری، محمدی مجموعه‌ای از راهکارهای اجرایی را پیشنهاد داد. او اولین پیشنهاد، تشکیل شوراهای مشورتی جوانان با نقش مؤثر در فرآیندهای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری شهری بود. سپس راه‌اندازی پلتفرم‌های دیجیتال مشارکت شهروندی برای تسهیل ارتباط دوسویه میان مدیریت شهری و نسل جوان؛ حمایت هدفمند از اقتصاد خلاق و استارتاپ‌های فناورانه به‌عنوان پیشران‌های اشتغال پایدار؛ ارتقای سواد رسانه‌ای و آموزش مهارت‌های گفت‌وگوی بین‌نسلی در سطح مدارس و نهادهای فرهنگی؛ و در نهایت بازتعریف و طراحی فضاهای عمومی شهری متناسب با نیازهای اجتماعی، فرهنگی و هویتی نسل جدید.

در پایان نشست، دکتر محمدی گفت: «آینده رشت در گرو آن است که گفت‌وگوی بین‌نسلی به محور اصلی حکمرانی شهری تبدیل شود و نسل Z نه به‌عنوان مخاطب سیاست‌ها، بلکه به‌عنوان شریک توسعه در ساختار تصمیم‌گیری به رسمیت شناخته شود.» این پیام، در هارمونی با پیشنهادهای عملیاتی او، چارچوبی روشن برای تحول حکمرانی شهری در رشت ایجاد کرد، و نشان داد که نسل Z نه‌تنها نیرویی برای نوآوری است، بلکه عاملی کلیدی برای تثبیت سرمایه اجتماعی پایدار در این شهر است./مهران تقوای معصومی